Monday, April 8, 2019

ကပၸယ္အိတ္အတြင္း အရည္စုျခင္း

ကပၸာယ္အိတ္ဆိုတာဟာ လိင္တံအရင္းေအာက္နားမွာ ကပ္လ်က္ရွိေနတဲ့ အိတ္ေလးျဖစ္ပါတယ္။ ကပၸာယ္အိတ္ရဲ့ မ်က္ႏွာျပင္အေရျပားဟာ တျခားေနရာက အေရျပားမ်က္ႏွာျပင္ေတြနဲ႔မတူဘဲ တြန႔္ေခါက္ရာေလးေတြရွိပါတယ္။

ကပၸာယ္အိတ္ရဲ့အလယ္မွာ ခ်ဳပ္ရိုးေၾကာင္းလိုမ်ိဳးေလးရွိပါတယ္။

ကပၸာယ္အိတ္ဟာ ပတ္ဝန္းက်င္အပူခ်ိန္ကိုလိုက္ၿပီး က်ဳံတာ၊ တြဲက်တာရွိပါတယ္။ ေအးတဲ့အခ်ိန္မွာဆိုရင္ က်ဳံ႕ၿပီး ပူတဲ့အခ်ိန္မွာဆိုရင္တြဲက်ေနေလ့ရွိပါတယ္။

ကပၸာယ္အိတ္ထဲမွာ အမ်ိဳးသားမ်ိဳးပြားစနစ္အတြက္ အေရးႀကီး အဂၤါအစိတ္အပိုင္းေတြျဖစ္တဲ့ ေဝွးေစ့ ႏွစ္လုံး၊ သုတ္ပို႔ႁပြန္နဲ႔ ေသြးေၾကာေတြရွိပါတယ္။



ဒီလိုအေရးႀကီးအဂၤါအစိတ္အပိုင္းေတြပါတဲ့ ကပၸာယ္အိတ္ထဲမွာ အေၾကာင္းေၾကာင္းေၾကာင့္ အရည္ေတြစုလာတတ္ပါတယ္။

အဲ့အခါမွာ ကပၸယ္အိတ္ကႀကီးၿပီး ေဖာင္းလာတတ္ပါတယ္။

ဒီလိုျဖစ္တာကို အရပ္ထဲမွာ မုတ္ (မုတၱ) ႀကီးတယ္ သို႔မဟုတ္ ေရမုတ္ျဖစ္တယ္လို႔ ေခၚၿပီး ေဆးပညာအရေတာ့ Hydrocele (ဟိုက္ဒရိုစီး) လို႔ေခၚပါတယ္။

ကပၸာယ္အိတ္အတြင္း အရည္စုတာဟာ အမ်ားအားျဖင့္ တဖက္တည္းမွာသာ ျဖစ္ေလ့ရွိေပမယ့္ တခါတရံႏွစ္ဖက္လုံး ျဖစ္တာမ်ိဳးလည္းရွိပါတယ္။

ေမြးကင္းစကေလးေတြမွာ အမ်ားအားျဖင့္ျဖစ္ေလ့ရွိၿပီး လူငယ္နဲ႔လူႀကီးပိုင္းေတြမွာလည္းျဖစ္နိုင္ပါတယ္။

Hydrocele မွာ Communicating hydrocele နဲ႔ Non-communicating hydrocele ဆိုၿပီး အမ်ိဳးအစား ႏွစ္မ်ိဳးခြဲနိုင္ပါတယ္။

Communicating hydrocele အမ်ိဳးအစားျဖစ္လာပုံကေတာ့ ေအာက္ပါအတိုင္းျဖစ္ပါတယ္။

ေဝွးေစ့ဟာ ကပၸာယ္အိတ္ထဲမွာရွိတယ္ဆိုေပမယ့္ ကပၸာယ္အိတ္ထဲမွာစျဖစ္လာတာမဟုတ္ပါဘူး။

ဝမ္းဗိုက္ေခါင္းထဲမွာစျဖစ္လာၿပီး ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ကာလ ရွစ္လေလာက္မွာမွ ကပၸာယ္အိတ္ထဲကို စဆင္းလာကာ ကိုးလေလာက္မွာမွ ကပၸာယ္အိတ္ထဲအျပည့္အ၀ ေရာက္ပါတယ္။

ေဝွးေစ့ေတြ ကပၸာယ္အိတ္ထဲဆင္းလာတဲ့အခါမွာ သူတို႔နဲ႔အတူ processus vaginalis ေခၚ ဝမ္းဗိုက္အေျမႇးပါး တပိုင္းတစပါ တြဲလ်က္ပါလာပါတယ္။

ကပၸာယ္အိတ္ထဲပါလာတဲ့ ဝမ္းဗိုက္အေျမႇးပါးတပိုင္းတစေလးက ကပၸာယ္အိတ္ထဲကိုေရာက္ၿပီးတဲ့အခ်ိန္မွာဆိုရင္ ဝမ္းဗိုက္ေခါင္းအတြင္းက အေျမႇးပါးနဲ႔ဆက္မေနေတာ့ဘဲ ေဝွးေစ့နားမွာ အုပ္ေနတဲ့ေနရာကလြဲလို႔ ပိတ္သြားရပါတယ္။

တခ်ိဳ႕ေတြမွာက် အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးေၾကာင့္မပိတ္သြားဘဲ ဝမ္းဗိုက္ေခါင္းထဲကအေျမႇးပါးနဲ႔ဆက္ေနတာေၾကာင့္ ဝမ္းဗိုက္ေခါင္းထဲကအရည္ေတြလာစုၿပီး ေရမုတ္ျဖစ္လာတာမ်ိဳးရွိပါတယ္။



ဒါကို Communicating hydrocele လို႔လည္းေခၚပါတယ္။

ေမြးကင္းစကေလးေတြ၊ အထူးသျဖင့္ လမေစ့ဘဲေမြးတဲ့ကေလးေတြမွာအေတြ႕ရမ်ားပါတယ္။

Non-communicating hydrocele ျဖစ္လာပုံကေတာ့ ေအာက္ပါအတိုင္းျဖစ္ပါတယ္။

ေဝွးေစ့နားမွာ အုပ္က်န္ခဲ့တဲ့ ဝမ္းဗိုက္ေခါင္းအေျမႇးပါး တပိုင္းတစဟာ ကပၸာယ္အိတ္အတြင္း ေဝွးေစ့ေတြ လြယ္ကူေခ်ာ့ေမြ႕စြာ လႈပ္ရွားနိုင္ေအာင္ ေခ်ာဆီလိုအရည္ပမာဏအနည္းငယ္ကို ထုတ္ေပးပါတယ္။ ထိုအရည္ပမာဏကို ျပန္ရည္ေၾကာစနစ္ကတဆင့္ ပုံမွန္ျပန္စုပ္ၿပီး မၽွေျခမွာ ထိန္းထားပါတယ္။

တကယ္လို႔ အေၾကာင္းတခုခုေၾကာင့္ ထုတ္လုပ္မႈမ်ားလာတာပဲျဖစ္ျဖစ္ ျပန္မစုပ္နိုင္တာပဲျဖစ္ျဖစ္ဆိုရင္ မၽွေျခပ်က္သြားကာ ကပၸာယ္အိတ္အတြင္းမွာ အရည္စုလာၿပီး ေရမုတ္ျဖစ္လာပါတယ္။

ဒီလိုျဖစ္တဲ့ေရမုတ္ကို Non-communicating hydrocele လို႔ေခၚပါတယ္။

ျဖစ္ရတဲ့အေၾကာင္းေတြအေနနဲ႔ကေတာ့ ေဝွးေစ့ထိခိုက္ဒဏ္ရာရတာ၊ ဆီးပိုးဝင္ၿပီး ေဝွးညႇာေဝွးေစ့ေရာင္ရမ္းတာ၊ ဆင္ေျခေထာက္ေရာဂါျဖစ္တာ စသျဖင့္ အမ်ားႀကီးရွိပါတယ္။

ေရမုတ္ျဖစ္တဲ့အခါ ခံစားရမယ့္လကၡဏာအေနနဲ႔ကေတာ့ ကပၸာယ္အိတ္ေဖာင္းၿပီးႀကီးလာတာပါ။ ေဖာင္းၿပီးႀကီးလာတဲ့အခါ ေနရထိုင္ရတာသက္ေတာင့္သက္သာမရွိဘဲ ဂြၾကားမွာေလးေလးႀကီးျဖစ္ေနတယ္ဆိုေပမယ့္ အမ်ားအားျဖင့္ေတာ့ ေရာင္ရမ္းတာ၊ နာက်င္တာ မရွိတတ္သလို မ်ိဳးပြားမႈစြမ္းရည္ကိုလည္းထိခိုက္တာ မရွိတတ္ပါ။

ေနာက္ၿပီး Non-communicating hydrocele အမ်ိဳးအစားက ေျခာက္လေလာက္ဆိုရင္ သူ႔ဘာသာသူျပန္ေပ်ာက္သြားနိုင္ေျခလည္းရွိပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္သိပ္မစိုးရိမ္ရပါ။

သို႔ေသာ္ ေရမုတ္ျဖစ္တဲ့အခါ ကပၸာယ္အိတ္ထဲအရည္ေတြစုေနၿပီး ေလးလာတာေၾကာင့္ ဝမ္းဗိုက္အတြင္းႂကြက္သားအားနည္းတဲ့ေနရာကေန ကပၸာယ္အိတ္ထဲကို အူကၽြံ့တာမ်ိဳးေတြျဖစ္နိုင္သလို ကပၸာယ္အိတ္ထဲအရည္ေတြစုလာတဲ့အတြက္ ေဝွးေစ့ကလည္ထြက္သြားၿပီး ေဝွးေစ့ကိုေသြးေထာက္ပံ့ေပးတဲ့ေသြးေၾကာေတြကိုလိမ္လိုက္သလိုျဖစ္ကာ ေဝွးေစ့ဆီေသြးမေရာက္တာမ်ိဳးေတြလည္ းျဖစ္နိုင္ပါတယ္။



ေဝွးေစ့ကလည္ထြက္သြားၿပီး ေဝွးေစ့ကိုေသြးေထာက္ပံေပးတဲ့ေသြးေၾကာေတြကိုလိမ္လိုက္သလိုျဖစ္ကာ ေဝွးေစ့ဆီေသြးမေရာက္တာမ်ိဳးျဖစ္တယ္ဆိုရင္ ကပၸာယ္အိတ္ထဲက ႐ုတ္တရက္ မခံနိုင္ေအာင္အရမ္းေအာင့္လာနိုင္ပါတယ္။

အဲ့ဒီအေျခအေနမ်ိဳးက အသက္အႏၲရာယ္စိုးရိမ္ရၿပီး အခ်ိန္မွီမကုသပါက တသက္လုံးမ်ိဳးမေအာင္နိုင္တာျဖစ္သြားနိုင္တဲ့အတြက္ နီးစပ္ရာေဆး႐ုံေဆးခန္းအျမန္ျပဖို႔လိုပါတယ္။

အႀကံေပးခ်င္တာကေတာ့ မိမိရဲ့ကပၸာယ္အိတ္ေနရာကႀကီးလာတယ္ဆိုရင္ ေစာင့္ၾကည့္ေနတာ၊ ေဆးၿမီးတိုနဲ႔ကုတာေတြလုပ္မေနဘဲ ဘာမွန္းသိေအာင္ ဆရာဝန္နဲ႔ျပသစစ္ေဆးဖို႔လိုပါတယ္။

ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ ကပၸာယ္အိတ္ေနရာမွာေဖာင္းလာႀကီးလာတိုင္း ကပၸာယ္အိတ္အတြင္းအရည္စုတာ (ေရမုတ္ျဖစ္တာ) ဟုတ္ခ်င္မွ ဟုတ္မွာပါ။ ကင္ဆာအလုံးအက်ိတ္ျဖစ္တာလည္းျဖစ္နိုင္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ ေဆးခန္းျပၿပီးဆရာဝန္နဲ႔ စမ္းသပ္စစ္ေဆးၾကည့္ဖို႔လိုပါတယ္။

လုပ္နိုင္တဲ့စမ္းသပ္မႈေတြအေနနဲ႔ကေတာ့ Transillumination test ေခၚ ဓါတ္မီးနဲ႔ထိုးၿပီး အလင္းေရာင္ကူးမႈရွိမရွိစမ္းသပ္တာ၊ အာထရာေဆာင္းရိုက္ၾကည့္တာ စသျဖင့္ပါ။

ကုသနည္းအေနနဲ႔ကေတာ့ ေရာဂါအေျခအေနနဲ႔အမ်ိဳးအစားေပၚမူတည္ၿပီး ေစာင့္ၾကည့္တာ၊ အပ္နဲ႔အရည္စုပ္ထုတ္တာ၊ ခြဲစိတ္တာ စသျဖင့္ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိပါတယ္။

Dr 528
#credit onDoctor