Tuesday, July 16, 2019

ပါးစပ္နဲ႔ မခ်စ္ပါနဲ႔


ပါးစပ္နဲ႔ လိင္ဆက္ဆံတာဟာ ေရာဂါပိုးေတြကူးစက္နိုင္ေခ် မရွိဘူး ဒါမွမဟုတ္ အေတာ္နည္းပါးတယ္လို႔ ထင္ေနၾကသူတခ်ိဳ႕ ရွိပါတယ္။ဒါဟာ မွားယြင္းပါတယ္။တကယ္တမ္းမွာ ဆီးပူေညာင္းက်ေရာဂါ( ဂနို ) နဲ႔ လိင္အဂၤ ါေရယုန္ေရာဂါ တို႔ဟာ ပါးစပ္နဲ႔လိင္ဆက္ဆံတာကေန ရရွိေလ့တဲ့ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေရာဂါေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။WHO ရဲ့ အဆိုအရ ကမၻာအႏွံ့မွာ ေန႔စဥ္လိုလို လိင္ေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ေရာဂါကူးစက္ခံေနရသူေပါင္း တစ္သန္းခန႔္ ရွိတယ္လို႔ သိရပါတယ္။ဒါေၾကာင့္ အရြယ္ေရာက္ၿပီးသူေတြအေနနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေရာဂါေတြရဲ့ ကူးစက္ျပန႔္ပြားတတ္ပုံအျပင္ ေရာဂါပ်ံ႕ပြားမႈေတြကို ဘယ္လိုေလၽွာ့ခ်ၾကမလဲဆိုတာကို အနည္းနဲ႔အမ်ားဆိုသလို သိထားဖို႔ လိုပါလိမ့္မယ္။

ပါးစပ္နဲ႔ လိင္ဆက္ဆံတဲ့အခါ ပါးစပ္နဲ႔လိင္အဂၤ ါၾကားထဲမွာ အရမ္းနီးကပ္တဲ့ထိစပ္မႈ(Close Contact) ရွိတဲ့အျပင္ လူႏွစ္ေယာက္ရဲ့ အရည္ေတြဖလွယ္မႈလည္း ရွိတတ္ပါတယ္။ရိုင္းရိုင္းေျပာရရင္ သူ႔အရည္ကိုယ့္ဆီေရာက္ ကိုယ့္အရည္သူ႔ဆီေရာက္ ေပါ့ဗ်ာ။

လိင္ေၾကာင့္ကူးစက္တဲ့ေရာဂါေတြကို STIs လို႔ ေခၚပါတယ္။STIs ေတြဟာ ခႏၶာကိုယ္အရည္ေတြထိေတြ႕မႈကေနကူးနိုင္သလို ေရာဂါရွိၿပီးသား အေရျပားနဲ႔ ထိေတြ႕မႈကတဆင့္လည္း ကူးနိုင္ပါတယ္။STIs ေတြ တခုနဲ႔တခုရဲ့ ကူးစက္ႏႈန္းကေတာ့ အမ်ိဳးမ်ိဳး ကြဲျပားနိုင္ပါတယ္။

ဒီေဆာင္းပါးမွာေတာ့ ပါးစပ္နဲ႔ လိင္ဆက္ဆံတာကတဆင့္ ကူးစက္နိုင္တဲ့ ေရာဂါေတြအေၾကာင္း ရွင္းျပေပးသြားပါမယ္။

၁။ လိင္အဂၤ ါေရယုန္
လိင္အဂၤ ါေရယုန္ဟာ ဗိုင္းရပ္စ္ေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ေရာဂါျဖစ္ၿပီး ေရာဂါရွိသူတဦးနဲ႔ မိန္းမကိုယ္အားျဖင့္၊ပါးစပ္အားျဖင့္၊စအိုအားျဖင့္ ထိေတြ႕မႈရွိရင္ ကူးစက္ပါတယ္။ကူးစက္ႏႈန္း အလြန္ လ်င္ျမန္ ျမင့္မားတဲ့ေရာဂါတခုလည္း ျဖစ္ပါတယ္။

ေရာဂါရဲ့အစလကၡဏာကေတာ့ လိင္အဂၤါအနားတဝိုက္မွာ အရည္ၾကည္ဖုလိုအနာေလးေတြထြက္လာတာပါပဲ။ဒီအဖုေလးေတြဟာ တေျဖးေျဖးနဲ႔ ေပါင္၊တင္ပါးနဲ႔ တျခားေသာနီးစပ္ရာေနရာေတြကို ျပန႔္သြားတတ္ပါတယ္။ကူးစက္ခံရတဲ့ဗိုင္းရပ္စ္ေပၚမူတည္ၿပီး ပါးစပ္၊လၽွာနဲ႔ ႏႈတ္ခမ္းေတြအထိ ျဖစ္တတ္တာမ်ိဳးလည္း ေတြ႕နိုင္ပါတယ္။

ကြန္ဒုံးအပါအဝင္အျခားေသာအတားအဆီးပစၥည္းမ်ားသုံးရင္လည္း ဒီဗိုင္းရပ္စ္ကို တားဆီးနိုင္ဖို႔ မလြယ္ဘူးလို႔ သိရပါတယ္။ပါးစပ္မွာ ေရယုန္ေပါက္ေနတဲ့သူရဲ့ ပါးစပ္နဲ႔ ဆက္ဆံခံရတဲ့ လိင္အဂၤ ါမွာလည္း ပိုးကူးစက္နိုင္ပါတယ္။

ေရယုန္ဗိုင္းရပ္စ္ဟာ လူ႔ခႏၶာကိုယ္ထဲမွာ ဘာလကၡဏာမွ မျပဘဲ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာေနနိုင္ပါတယ္။ဒါေၾကာင့္ ျဖစ္ဖူးတဲ့သူေရာ မျဖစ္ဖူးတဲ့သူပါ အားလုံးမွာ ေရယုန္ဗိုင္းရပ္စ္ ရွိေနနိုင္တယ္လို႔ ယူဆထားသင့္တယ္။ၿပီးေတာ့ကာ ေရယုန္ဟာ ေပ်ာက္ေအာင္ ကုလို႔ မရပါဘူး။ထႂကြမလာေအာင္ပဲ ႏွိမ္နင္းထားလို႔ရတဲံ အမ်ိဳးပါ။



၂။ ဆီးပူေညာင္းက်ေရာဂါ ( ဂနို )
Gonorrhea လို႔ ေခၚတဲ့ ဆီးပူေညာင္းက်ေရာဂါ ( ဂနို ) ဟာ ဘက္တီးရီးယားေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေရာဂါ တခုျဖစ္ၿပီး ေရာဂါပိုးရွိတဲ့သူတေယာက္ရဲ့ လိင္တံ၊ မိန္းမကိုယ္၊စအို၊ ပါးစပ္ စတာေတြနဲ႔ ထိေတြ႕မႈကတဆင့္ ကူးစက္နိုင္ပါတယ္။မ်ားေသာအားျဖင့္ ေရာဂါပိုးရွိေနသူေတြမွာ ထူးထူးျခားျခား လကၡဏာျပေလ့မရွိပါဘူး။ျပၿပီဆိုရင္ေတာ့ ဒါမ်ိဳးလကၡဏာေတြ ျပတတ္ပါတယ္။

– လိင္အဂၤ ါမွ အရည္တစက္စက္ က်ဆင္းျခင္း
– ဗိုက္အလြန္အမင္းနာက်င္ျခင္း
– ဆီးသြားစဥ္ ပူေလာင္ျခင္း (သို႔) ယားယံျခင္း
– လိင္တံမွ အျဖဴ၊အဝါ ၊ အစိမ္း အရည္မ်ား စီးက်ျခင္း
– ရာသီစက္ဝန္းၾကားထဲတြင္ ေသြးဆင္းျခင္း

ဂနိုေရာဂါဟာ ကုသေပ်ာက္ကင္းနိုင္တဲ့ေရာဂါတခုျဖစ္ေပမဲ့ မကုပဲထားမိရင္ေတာ့ ျပင္းထန္တဲ့ေနာက္ဆက္တြဲ ျပႆနာေတြနဲ႔ ရင္ဆိုင္ရနိုင္ပါတယ္။အမ်ိဳးသမီးေတြမွာဆို ကေလးမရနိုင္တဲ့အထိျဖစ္နိုင္ၿပီး အမ်ိဳးသားေတြမွာေတာ့ ဒီေလာက္ထိျဖစ္တာ ရွားပါတယ္။

၃။ ကာလသားေရာဂါ ( ဆစ္ဖလစ္ )
ကာလသားေရာဂါဟာ ဘက္တီးရီးယားေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ေရာဂါျဖစ္ၿပီး မိန္းမကိုယ္၊ပါးစပ္၊လိင္တံ၊စအို နဲ႔ ဆစ္ဖလစ္အနာရွိတဲ့ အေရျပားေတြနဲ႔ ထိေတြ႕မႈေတြကတဆင့္ ကူးစက္ေစပါတယ္။အနာေလးေတြဟာ ရွိလို႔ရွိမွန္းေတာင္ မသိတဲ့အထိ ေသးငယ္ေနနိုင္ပါတယ္။ဒါေၾကာင့္ ကာလသားေရာဂါ ရွိ မရွိ သိနိုင္ဖို႔ အေကာင္းဆုံးနည္းလမ္းကေတာ့ ေသြးစစ္တာပါပဲ။

ကာလသားေရာဂါဟာလည္း ကုသလို႔ရတဲ့ေရာဂါတခုျဖစ္ပါတယ္။ဒါေပမဲ့ မကုလိုက္မိရင္ ေတာ္ေတာ္ဆိုးဆိုးရြားရြား ျပႆနာေတြၾကဳံရနိုင္ပါတယ္။

အစပိုင္းမွာ ေရာဂါစတင္ဝင္ေရာက္တဲ့ေနရာမွာ အရည္ၾကည္ဖုေသးေသးေလးေတြ ထြက္လာပါတယ္။ဒါေၾကာင့္ လိင္အဂၤ ါတဝိုက္ ပါးစပ္နားတဝိုက္မွာ ဒီလိုအဖုေလးေတြကို ေတြ႕ရတတ္ပါတယ္။တေျဖးေျဖးနဲ႔ ေရာဂါရင့္လာတဲ့အခါ အနီစက္အနီကြက္ေတြ စတင္ထြက္လာပါတယ္။ၿပီးရင္ တျခားခႏၶာကိုယ္က ႏွလုံးနဲ႔ဦးေႏွာက္တို႔လိုေနရာမ်ိဳးေတြအထိပါ ထိခိုက္မႈရွိလာနိုင္ပါတယ္။

အခုေျပာခဲ့တဲ့ ေရာဂါ ၃ ခုကေတာ့ ပါးစပ္နဲ႔ လိင္ဆက္ဆံတာကတဆင့္ ကူးစက္နိုင္တဲ့ STIs ေတြျဖစ္ပါတယ္။ ျဖစ္နိုင္ေခ်အေတာ္ေလးနည္းပါးေပမဲ့ အခန႔္မသင့္ ကံမေကာင္း အေၾကာင္းမလွရင္ ကူးစက္သြားနိုင္တဲ့ ပါးစပ္ေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ STIsတခ်ိဳ႕ ရွိပါေသးတယ္။ဒါေတြကေတာ့

– HIV
– Chlamydia
– အသည္းေရာင္ ဘီ ပိုး ၊ စီ ပိုး စတာေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။



ပါးစပ္နဲ႔ ခ်စ္ရင္ HIV ဘယ္လို ျဖစ္သလဲ
HIV ကူးစက္ဖို႔ဆိုရင္ ေရာဂါရွိေနသူတေယာက္ရဲ့ ခႏၶာကိုယ္ကထြက္တဲ့အရည္တခုခုဟာ တျခားတေယာက္ရဲ့ ေသြးလမ္းေၾကာင္းနဲ႔ ထိေတြ႕မႈ ရွိဖို႔ လိုပါမယ္။ပါးစပ္နဲ႔ လိင္ဆက္ဆံတာဟာ ေသြးလမ္းေၾကာင္းနဲ႔ တိုက္ရိုက္ထိေတြ႕မႈေတာ့ မရွိပါဘူး။ဒါေပမဲ့ ေရာဂါပိုးရွိသူရဲ့ ခႏၶာကိုယ္အရည္တခုခုဟာ လိင္ဆက္ဆံေဖာ္မွာရွိေနတဲ့ ဒဏ္ရာအနာတရေတြကေနတဆင့္ ကိုယ္ထဲဝင္ေရာက္သြားရင္ေတာ့ ကူးစက္မႈရွိလာနိုင္ပါတယ္။ဥပမာ ပါးစပ္မွာအနာတရ ရွိေနတာ ၊လိင္အဂၤ ါတဝိုက္မွာ ဒဏ္ရာရွိေနတာမ်ိဳးဆိုရင္ ပါးစပ္နဲ႔ လိင္မဆက္ဆံတာ အေကာင္းဆုံးပါပဲ။

လိင္ဆက္ဆံရာကေန ကူးစက္တဲ့ေရာဂါေတြ မျဖစ္ဖို႔ အေကာင္းဆုံးနည္းလမ္းကေတာ့ ဘယ္နည္းလမ္းနဲ႔မွ လိင္ဆက္ဆံျခင္းမျပဳလုပ္တာပါပဲ။ဒါေပမဲ့ ေလာကီသားေတြပဲ ေသြးနဲ႔သားနဲ႔ကိုယ္ေတြပဲေပမို႔ ေရွာင္နိုင္ဖို႔ရာ မလြယ္ေရးခ်မလြယ္လွပါဘူး။ဒါေၾကာင့္ အတတ္နိုင္ဆုံးသတိထားကာကြယ္သင့္တဲ့အခ်က္ေတြကို ေဖာ္ျပေပးလိုက္ပါမယ္။

– STIs ရွိ မရွိ ပုံမွန္စစ္ေဆးမႈ ခံယူပါ။ ဆက္ဆံေဖာ္ေတြကိုလည္း စစ္ေဆးဖို႔ တိုက္တြန္းပါ
– STIs စစ္ေဆးမႈခံယူထားၿပီးသားသူတစ္ေယာက္ထဲနဲ႔သာ စြဲစြဲျမဲျမဲ ဆက္ဆံဖို႔ ႀကိဳးစားပါ
– ကြန္ဒုံးသုံးပါ
– မ်က္စိနဲ႔ျမင္နိုင္ေအာင္ ပါးစပ္မွာေရယုန္ေပါက္ေနသူ လိင္အဂၤါမွာေရယုန္ေပါက္ေနသူေတြ နဲ႔ လုံးဝ လိင္မဆက္ဆံပါနဲ႔
– ေရာဂါရွိေနရင္လည္း မွန္ကန္တဲ့နည္းနဲ႔ အျမန္ဆုံးကုသမႈခံယူတာဟာ အေကာင္းဆုံးပါပဲ။

Dr.Banana
credit